Pathway to Free and Fair Elections

За проектот

Проектот предвидува сеопфатен мониторинг на периодот пред распишувањето на изборите планирани за април 2016 г., спроведување на кампања за подигнување на свеста во врска со правото на глас и обезбедување поддршка на реформата на изборниот процес. МОСТ ќе го спроведува овој проект во соработка со 4 граѓански организации, вклучувајќи ја и својата мрежа на локални организации.

Мониторингот ќе ги опфати следните сегменти: 1) политичкиот контекст, вклучувајќи ги а) исплаќањето на субвенции, б) меѓуетничките односи, в) активностите на политичките партии, централната/локалната власт и евентуалната злоупотреба на државни ресурси, г) реформата на администрацијата, како и

2) евентуалните притисоци врз вработените во администрацијата, граѓаните, младите и злоупотребата на деца во политички цели. Ќе се набљудува и проверката на Избирачкиот список (административна и теренска). Кампањата за подигнување на свеста ќе се фокусира на прашањата како слобода на избор, тајност на гласот и заштита на избирачкото право. Проектот исто така предвидува формирање на датабаза на одлуки поврзани со приговорите и тужбите во изборите.

Гласањето на граѓаните кои се на привремена работа или престојуваат во странство, т.н. гласање на дијаспората, за првпат беше воведено со измените на Изборниот законик од 2008 година, а за првпат се спроведе на парламентарните избори во 2011 година. Дијаспората на гласачките места во странство може да гласа на парламентарни и претседателски избори, а оние граѓани кои имаат живеалиште во Република Македонија (РМ), односно лична карта, може да гласаат и на локални избори, доколку на изборниот ден се наоѓаат во Македонија.

Според Изборниот законик, правото на глас им е овозможено на сите граѓани кои на денот на изборите привремено престојуваат во странство повеќе од три месеци или се на привремена работа или престој во странство повеќе од една година. Овие лица се запишуваат во посебен извод од Избирачкиот список, според нивното последно живеалиште во РМ пред заминувањето во странство. Ова значи дека правото на запишување во Избирачкиот список треба да се однесува само на првата генерација иселеници, имајќи предвид дека нивните потомци никогаш не би имале регистрирано живеалиште во РМ и соодветно на тоа, не би можеле да бидат запишани во Избирачкиот список. Истовремено, важно е да се нагласи дека според моменталната правна рамка, времето на престој во странство не е ограничувачки услов за остварување на избирачкото право, како што е тоа во други држави, како на пример Германија, Велика Британија и Канада.

Во однос на начинот на гласање, гласањето е лично, во дипломатско-конзуларните претставништва (ДКП) на РМ и конзуларните канцеларии. Ова решение го доведе во прашање правото на еднаков пристап до гласачкото место, имајќи ја предвид слабо развиената дипломатска мрежа на РМ, особено во Јужна Америка, Африка и Азија. Дополнително, согласно нивните надлежности, дел од ДКП-ата беа или се задолжени за покривање и на други држави, а најиндикативeн пример за ова беше ДКП во Виена кое до изборите во 2014 година беше задолжено и за Јапонија.

Од воведувањето, гласањето во странство не претрпи измени, со исклучок на изборниот модел, кој не е предмет на оваа анализа.

Што се однесува до вкупниот број на лица кои се наоѓаат на посебниот извод од Избирачкиот список за гласање во странство, тој во април 2012 изнесуваше 81.304 избирачи, на изборите во 2014 беше 83.508, а пред одржувањето на овие избори изнесува 76.721 избирачи.

Интересно е да се споредат овие бројки со официјалната бројка на државјани на РМ и проценката за бројот на жители на Државниот завод за статистика. Имено, Државната изборна комисија на својата 40-та седница одржана на 10.05.2016 објави дека бројот на државјани на РМ изнесува 2.464.266, додека пак бројот на населението на РМ на 31.12.2015, според процената на Државниот завод за статистика, изнесувал 2.071.278 жители. Доколку се одземе овој број од бројот на државјани, се доаѓа до бројка од околу 390.000 лица кои престојуваат во странство и тоа во моментов е единствената процена што може да се направи во однос на бројот на иселени граѓани, според официјалните податоци. 76.721 граѓани се официјално пријавени дека престојуваат во странство, што значи дека останатите околу 315.000 лица не се регистрирани дека престојуваат во странство.

Ова нѐ  доведува до прашањето како овие лица се пријавуваат и како се евидентираат од страна на надлежните органи.

Согласно Законот за пријавување на живеалиштето и престојувалиштето, граѓанинот кој има намера да престојува во странство повеќе од 3 месеци, должен е да се пријави во Министерството за внатрешни работи, на граничниот премин или во ДКП на РМ во таа земја. Сепак, имајќи предвид дека ова е оставено на волјата на граѓаните, невозможно е да се утврди дали сите граѓани кои се отселиле во странство се пријавиле, што се гледа и од бројките погоре. Ова се потврди и практично при пријавувањето за гласање во странство за овие избори, каде согласно извештајот на ДИК, 11.745 од 20.591 граѓани се граѓани кои претходно не биле пријавени дека престојуваат во странство.

Сегашниот начин на евидентирање на граѓаните кои престојуваат во странство во Избирачкиот список (според нивното последно пријавено живеалиште во РМ) многу лесно може да доведе до негова неажурност. На пример, кога на адресата на која живеело некое лице кое се преселило во странство ќе се насели некој друг, на таа адреса ќе бидат запишани и тој што се отселил и тој што дошол да живее на таа адреса.

Тука исто така постои и проблемот на запишување на адресата во пасошите на оние граѓани во странство на кои тоа им е единствен документ за идентификација во РМ. Имено, во некои пасоши стои адресата од странство, а во други адресата од РМ на која лицето имало последно живеалиште пред да замине во странство. Овој проблем се појави на локалните избори во 2013, имајќи предвид дека за да може да гласа на локални избори гласачот мора да има живеалиште на територијата на соодветната општина. Во првиот изборен круг на гласачките места се појавија граѓани кои се идентификуваа со македонски пасош во кој како место на живеење беше наведена Република Албанија, по што ДИК донесе заклучок за вториот круг да не се дозволи гласање на лица со пасоши во кои не е наведена адреса на живеење во РМ. Со оглед на тоа дека лица од Република Албанија гласаа и во вториот изборен круг и прегласувањето, тоа не беше можно да го направат без да извадат лични карти помеѓу двата изборни круга, имајќи го предвид заклучокот на ДИК.

Од сето погоре наведено може да се заклучи дека во иднина треба да се размислува за промена на начинот на гласање (по пошта или електронски), како и за начинот на пријавување и евидентирање на граѓаните кои се отселиле во странство, при што можеби би било добро да се направи дистинкција помеѓу две категории: лица кои трајно се отселиле и лица кои само привремено престојуваат во странство. Првата категорија граѓани би биле запишани во Избирачкиот список без последно живеалиште и би имале право да гласаат само во странство (на претседателски и парламентарни избори), додека втората категорија граѓани би можеле тоа да го направат и во странство и во РМ (на сите видови избори). На тој начин би се избегнале проблемите со последното живеалиште, како и со различното запишување на адресата во пасошите на граѓаните кои престојуваат во странство.

Овој документ има за цел да ја анализира работата на надлежните органи за решавање по приговори за изборите и главните предизвици со кои тие се соочувале во периодот од предвремените парламентарни избори во 2008 до парламентарните и претседателските избори во 2014. За таа цел, ќе бидат користени финалните извештаи на ОБСЕ/ОДИХР и Граѓанската асоцијација МОСТ. Набљудувачите на изборите даваат објективна и непристрасна оценка на целокупниот изборен процес. Нивните извештаи се достапни и отворени за јавноста. Од тие извештаи може да видиме дали и каде грешеа органите надлежни за заштита на избирачкото право и дали ги земаа предвид препораките на овие организации од 2008 до денес?

 

Предвремени парламентарни избори 2008

Во однос на постапката за одлучување по приговори, генералната оценка на МОСТ и ОБСЕ/ОДИХР е дека ДИК транспарентно и ефикасно ја завршила својата работа. Како куриозитет од извештајот на ОБСЕ/ОДИХР може да се издвои забелешката дека одлучувањето по приговорите се пренесувало во живо на ТВ. Ваквата практика е забележана единствено во 2008 година.

МОСТ и ОБСЕ/ОДИХР го поздравуваат новиот темелен начин на разгледување на приговорите. Имено, од 2008 година ДИК за првпат фактичката состојба ја утврдувала врз основа на увид во целокупниот изборен материјал за конкретното избирачко место. При разгледување на приговорот ДИК прво утврдувала дали записниците од избирачките места содржат забелешки од избирачките одбори или овластените претставници и дали имало поднесени забелешки до ОИК. Од друга страна, во извештајот на МОСТ се утврдува одредена неконзистентност во примената на овој метод што резултирало со намалување на довербата во постапката на поништување на изборните резултати.

ОБСЕ/ОДИХР препорачува разрешување на судирот меѓу Изборниот законик и Законот на прекршоци за да може ДИК во практика да почне да покренува постапки против лицата кои сториле изборни прекршоци, а истите се наведени во записникот.

МОСТ препорачува да се редефинираат основите за поведување на постапка за поништување на гласањето, со цел да се ослободат изборните органи од одлучување по ирелевантни и беспредметни барања.

Двете организации лоцираат позитивен судир на надлежноста помеѓу Врховниот суд и Управниот суд. Иако оваа празнина била пополнета од страна на ДИК со донесување на одлука со која се одлучило сите жалби да се проследуваат кај Врховниот суд, сепак потребно било трајно решение. Заради тесното толкување на своите надлежности од страна на Врховниот суд, ОБСЕ/ОДИХР препорачува надлежноста за одлучување по жалби и тужби да биде префрлена на Управниот суд.

 

Претседателски и локални избори 2009 

ОБСЕ/ОДИХР забележал дека во овој изборен процес ДИК првпат примила 5 приговори од гласачи за заштита на правото на глас, право што во претходните циклуси било користено само од политичките партии.

Постојат повеќе забелешки од страна на ОБСЕ/ОДИХР и МОСТ во врска со работата на ДИК во постапката за одлучување по приговори. И ОБСЕ/ОДИХР и МОСТ утврдуваат неконзистентност и недоследности при увидот во изборниот материјал. За разлика од 2008 г., овој пат ДИК не вршела увид во изборниот материјал и одлуките ги носела главно врз основа на записниците од избирачките места. Според ОБСЕ/ОДИХР, и покрај тоа што ДИК донела упатство за постапување по приговори, се чинело дека тоа ја намалило обврската за увид во изборниот материјал и ја ограничила ДИК своите одлуки да ги носи главно врз основа на записниците. Следствено, најголем дел од приговорите каде доказите од приговорот не биле внесени во записникот не биле прифатени, без оглед на тоа што не постоела законска основа за таквото постапување.

Според МОСТ, забележана била неконзистентност во примената на Изборниот законик и упатството за решавање по приговори. Дополнително, членовите на ДИК одредени одлуки ги носеле водејќи се од позициите на политичките партии кои ги предложиле како членови.

И ОБСЕ/ОДИХР и МОСТ препорачуваат темелна анализа и измени на одредбите од Изборниот законик кои предизвикуваат недоследности и конфузија во практика. МОСТ како пример  го издвојува членот 151 кој креирал проблеми и во 2008 година, од причина што во него не е предвидено дали гласањето треба да биде поништено во случаите кога бројот на гласачките ливчиња во гласачката кутија е помал од бројот на избирачите што гласале.

Според ОБСЕ/ОДИХР, пак, потребно било јасно да се пропише во Изборниот законик кој, и во кој рок може да поднесе тужба против одлуките на ДИК. Истовремено ОБСЕ/ОДИХР предлага да се утврди под кои околности ДИК  е обврзана да изврши увид во целокупниот изборен материјал. Дополнително, потребно било да се прецизира кој закон ќе се применува во процесот на донесување на одлуки по тужбите, дали Законот за општа управна постапка (кој на одредени места бил во судир со Изборниот законик) или Изборниот законик.

МОСТ забележува и на воспоставената практика на членовите на ДИК при одлучување за многу важни прашања да остануваат воздржани. Таквото постапување било во спротивност со член 23 од Изборниот законик и не требало да се толерира.

 

Предвремени парламентарни избори 2011 

Според извештаите на ОБСЕ/ОДИХР и МОСТ, генерално не биле забележани посериозни прекршувања во однос на одлучувањето по приговори.

Според МОСТ, во постапката на одлучување по приговори се применувало следното правило: за приговорот да биде усвоен, требало да биде внесен во записникот од избирачкото место, иако тоа не било експлицитно наведено ниту во Изборниот законик, ниту во Упатството за решавање по приговори издадено од ДИК.

И ОБСЕ/ОДИХР и МОСТ препорачуваат бришење на одредбата од член 31, став 2, точка 35 со која ДИК се овластува да изврши увид во изборниот материјал, но ако има најмалку два приговора за избирачкото место. Ваквото ограничување го повредувало правото на ефективен правен лек на подносителот и не требало да постои дополнителен услов за да се разгледаат поднесените приговори.

 

Локални избори 2013 година

Локалните избори од 2013 година поминале со најголем број забелешки од страна на ОБСЕ/ОДИХР и МОСТ, а и со најголем број поднесени приговори.

Според МОСТ, во Изборниот законик постоела неконзистентност во однос на бројот на приговори кои биле потребни за ДИК да изврши увид во изборниот материјал. Така, во член 31 било наведено дека треба да има 2 приговори во ИМ за да се изврши увид, додека пак член 151 одредувал дека ДИК го поништува гласањето во одредени случаи “по поднесен приговор”. И ОБСЕ/ОДИХР ја истакнува оваа одредба како спорна. Исто така не било јасно која е основата за прифаќање на приговорот – дали треба да постои забелешка во записникот од избирачкото место, или, доколку тоа не е овозможено, забелешка до ОИК. Според ДИК доколку немало забелешка во записникот од ИМ или до ОИК, приговорот не можел да се прифати.

И МОСТ и ОБСЕ/ОДИХР забележуваат дека при одлучувањето по приговорите ДИК не била конзистентна во носењето на одлуки за исти неправилности, а дел од нив биле донесени не земајќи го во предвид Изборниот законик и произлегувале од тесните политички интереси.

Имено, забележани биле случаи каде приговори за кои имало докази биле отфрлени или делумно прифатени, додека приговори за кои немало докази биле прифатени и гласањето било поништено. Исто така, констатирано било непоништување на гласањето кога имало основи за поништување, како и невршење на увид во целокупниот изборен материјал во случаи кога Изборниот законик ја наложувал ваквата обврска.

Според МОСТ, неконзистентноста на ДИК се огледала и во фактот што по одржувањето на првиот изборен круг донела одлука дека за вториот круг нема да се дозволи гласање на лица кои во документот за идентификација имале адреса надвор од РМ, иако за првиот изборен круг имало приговори кои се однесувале на вакви случаи, но истите биле одбиени.

Слични се забелешките на МОСТ и ОБСЕ/ОДИХР за работата на Управниот суд каде исто така се забележува за неконзистентност и носење на спротивставени пресуди за исти неправилности.

 

Предвремени парламентарни и претседателски избори 2014

За овој изборен процес заштитата на избирачкото право била зајакната со тоа што спорната одредба од член 31, споменувана неколку пати погоре, конечно била избришана. Исто така, ДИК донела ново упатство за начинот на решавање по приговори со кое конечно се дефинирало дека основа за прифаќање на забелешката може да биде само забелешка во записникот од избирачкото место, внесена од страна на член на ИО или претставник на подносител на кандидатската листа.

Иако имало малку приговори за парламентарните избори, сепак МОСТ повторно забележал гласање по партиски линии.

 

Предвремени парламентарни избори 2016?

Со новиот изборен процес на повидок останува прашањето дали Македонија ќе одржи фер и регуларни избори? И покрај тоа што дел од препораките на двете водечки организации во набљудување на изборите се прифатени, сепак потребно е подобрување и појаснување на постапката за одлучување по приговори. ДИК исто така треба на политичките субјекти да им ги објасни правилата на одлучување и начинот на кој ќе се разгледуваат приговорите со цел обезбедување на поголема транспарентност и подобрување на процесот.

The press-conference derives from the up-to-date monitoring of the pre-election period within the framework of the project “Pathway to Free and Fair Elections”, i.e. it represents a sublimation of all up-to-date reactions and conclusions by MOST presented to the public.

With the adoption of the decision to announce the early parliamentary elections by the President of the Parliament, the Parliament missed the chance to enable conditions for faster and more efficient updating of the Voters List. This could have been done by amending the laws on residence and temporary residence, personal identification card, general administrative procedure and administrative disputes – amendments proposed by MOST on 1 April 2016.

We salute the SEC’s decision to check those 124.072 voters for whom it previously decided not to be subject to any checks. We underline that the time constraints for conducting the field review and the related processes have a negative influence not only upon the quality of the field review, but on the entire process of updating the Voters List. Despite the huge invested efforts by the SEC, these factors to not enable preparation of a credible updated Voters List that can be trusted by all.

Additionally, we remind the government, the political parties, and the public that if the elections are conducted without having the Voters List published in the form prescribed by Article 31, paragraph 2, point 28-d of the Election Code, and in which it was initially published, the citizens will not have any confidence either in the Voters List or in the election process.

All these challenges seriously call into question the updating of the Voters List, which is one of the conditions for conducting credible elections, as noted by the international community.

As for the second condition – separation of state and party – MOST held a press-conference on 6 April on which it reported that cases of blurring of state and party have been noticed in 22 municipalities, which represents more than one-quarter of the total number of municipalities.

The Parliament also did not amend the Election Code, by which it would have redefined the borders of the election districts, taking into consideration that election districts 3, 4 and 6 already exceed the legal deviation of more than +/- 5% of the average number of voters per election district, prescribed by Article 4, paragraph 7 of the Election Code. This deviation may change after the potential removal of certain number of voters and the conducting of the public inspection in the Voter List. This calls into question the legality of the elections and the elections results that afterwards may be challenged on the basis of the unequal value of the vote in the different election districts.

Taking into consideration the afore-mentioned points, MOST will continue to observe the political processes for which it would timely inform the public.

Free-of-charge telephone line

for reporting irregularities

080 080 080

 

The Citizens Association MOST presented the findings from the monitoring of the period before the announcing of the elections pertaining to two periods: from 17 February to 3 April and from the start of the monitoring on 1 December 2015 until 3 April.

Out of 970 received reports from 80 observers in all municipalities for the period between the first press-conference on 17 February and 3 April it can be concluded there are more registered violations for a period of one and a half month than for the previous period of two and a half months, i.e. from the beginning of the implementation of the project until the first press-conference.

The Citizens Association MOST follows the process of Voters List review with an interest, and taking into consideration all the questions and dilemmas which appeared in the public, at the today’s press-conference presented the necessary steps for efficient updating of the Voters List.

This composition of the State Election Commission (SEC) was elected as a result of the so-called Przhino Agreement and is not responsible for the present condition of the Voters List. This condition is a result of the absence of a functional system for its updating, i.e. for the way in which the databases of the institutions out of which the Voters List is generated are managed.

We salute the huge efforts by the SEC to conduct the field review in this challengingly short period, but we stress that the quality of the process is more important than the date on which it should be completed.

According to the results of the cross-examinations of the data in the Voters List and the SEC decisions, two processes are being simultaneously conducted at this moment – the administrative check of the inconsistent records in the Ministry of Interior (MoI) and the Directorate for Maintaining the Civil Registries, as well as field check of a second group of inconsistent records by the SEC.

The aim of these two checks is to have an updated Voters List that will be trusted by all. In the recent period we stated several times that amendments of several laws have to be adopted in order to regulate more precisely and to speed-up the procedure for removing the potentially suspicious voters from the Voters List. Here follows an overview of the processes for Voters List review and the existing legal provisions, in order for the public to be better informed.

 

The new composition of the State Election Commission (SEC) was elected according to the amendment of the Election Code adopted on 09.11.2015 which was a result of the so-called Przino Agreement. This amendment at the same time increased the competences of the SEC. Additionally, the Agreement foresaw a revision of the Voters List according to a new methodology.

According to the amendment of the Election Code, the Voters List was published on the Internet with data regarding the names, surnames and the addresses of the voters. We want to explain to the public that the decision on the form in which the Voters List was published was not made by the SEC, but it derives from the new amendment of the Election Code.

The SEC went a step further and provided the citizens with the opportunity to report the suspicious voters through its web-page in a simple and efficient way. Although this action was not planned before, it is welcomed. However, having in mind that the Election Code does not contain precise provisions whether the citizens may report a person who is not a member of the close family, the SEC should have previously established a procedure for reporting such cases. Despite these shortcomings, this opportunity contributed towards inclusion of the voters in the revision of the Voters List, which can only result with increased confidence in its data. Therefore, having enabled this option, the SEC should not have announced its removal from its web-page after only a couple of days and done this in the same day. This action was met with public revolt and reinstated the doubts in the Voters List and its revision.

The plan for conducting the cross-examination of the Voters List data was prepared by experts and adopted by the SEC on the basis of the Methodology for Maintaining and Updating the Voters List approved by the four political parties. Therefore, the SEC must publish the initial report from the data cross-examination exactly as it is prepared and submitted by the experts, i.e. without any additional interventions, while its adoption should be conducted on a public session. Additionally, the SEC should publish immediately the criteria, i.e. the test-questions for conducting the additional cross-examinations which change the initial plan, as well as the expected results.

The trust in the Voters List may be reinstated only through a transparent and inclusive process. The closed sessions (so-called working meetings) and the lack of transparency do not contribute in any way towards the citizens’ trust in the Voters List.

At the end, we appeal once again to the citizens to report any inaccuracies in the Voters List, on the free-of-charge telephone line 080 080 080 and by that to become active participants in its updating.

According to the last amendment of the Election Code, the State Election Commission (SEC) published the Voters List on its web-page with data for the name, the surname and the address of the voters. We salute the decision of the SEC to provide the citizens with the opportunity to check their data and the data about their fellow citizens through the SEC’s web-page. At the same time we urge the citizens to report all suspicious cases which should be checked on the field by the SEC.

After the Voters List was published on the Internet with the new option for searching and reporting, the citizens have noticed several types of inconsistencies in the data which the Voters List contains. Some of these inconsistencies are the result of long standing systemic problems, as well as result of the manner in which the databases for the citizens are maintained, primarily by the Ministry of Interior (MoI). Because of all these anomalies in the Voters List, while checking the data in the Voters List we recommend to the citizens to check both the old and the new name of the street, as well as all the possible variants of the house number, the numbers of the entrances and the flats, i.e. the numbers with or without zeroes in front of them (ex. 1, 01, 001, 0001).

If the citizens want to correct the inconsistencies in the Voters List, they have several options at their disposal:

If their street has a new name, while their address in the Voters List contains the old name of the street, or if the street name is not changed, but there is a change in the house number, they should obtain a new personal ID card in order for the street name or the house number to be changed. We determined that some of the problems in the Voters List are also due to the strange urge for frequent changes in the names of the streets, which in some cases results in change of the house numbers, while there is no established inter-institutional mechanism for updating citizens’ addresses. Because of this, we appeal for this procedure not to be on the financial burden of the citizens, and they should be spared from the procedure of obtaining a certificate from the municipality regarding the change in the street name.

If the data in the ID card are not identical to the data in the Voters List, the citizens have to check how these data are entered in the ID card:

–         If the data in the ID card are wrongly entered, the citizens should submit a request to the MoI for obtaining a new ID card with accurate data, and the MoI should not charge them with the required administrative fee, since this would be their error.

–         If, on the other hand, the data in the ID card are accurate, the citizens should submit a request to the regional office of the SEC for changing their data in the Voters List.

As for the suspicions whether certain persons live on certain address, these cases may be reported to the regional offices of the SEC or through its web-page. However, it should be noted that this procedure is not completely and clearly regulated with the Election Code, i.e. there are no precise provisions whether the citizens may request deletion of a person who is not a member of the close family. This lacuna is one reason more for the SEC to go beyond the interests of the political parties and to perform field review of all the report cases by the citizens!

Regarding those citizens who changed their residence on the territory of the RM, but did not report this according to the law, it would be necessary for them to do this. It would be a sign of a good will not to fine these citizens for the failure to report the change of the residence in time, in order not to discourage them to do this now.

After the SEC finishes the administrative and the field review and determines the factual situation, the relevant institutions will have to find appropriate way how to remove from the Voters List those citizens for whom it will be determined that they registered a residence and obtained an ID card in violation of the legal procedures.

However, there would have to be a decision about the cases when there are unrealistically great numbers of voters registered at the same addresses, but who registered their residence and obtained an ID card in accordance with the legal procedures. For these cases, the SEC must not limit itself only on the administrative documents, but it has to perform a complete field review of the suspicious cases and to determine the factual situation.

In order to resolve these problems, amendments of the Law on Registering Residence and Temporary Residence, the Law on the Personal ID Card, and, potentially, the Law on General Administrative Procedure would have to be adopted. These amendments should regulate more precisely the conditions for registering residence and, subsequently, obtaining an ID card, while the MoI should be provided with the legal basis to annul the decisions for registering residence and issuing an ID card if there were irregularities in these procedures.

These amendments should not be adopted in a hastened procedure, but they must be based on a comprehensive analysis which would take into consideration both the results from the administrative and the field review in order to find sustainable solution which will encompass all possible cases.

As for the procedure for maintaining and updating the Voters List, although the Voters List is a responsibility of the SEC, its accuracy however, depends on the data submitted by the relevant institutions, primarily by the MoI. Therefore, whatever action the SEC undertakes in this period, it still will not be able to clean the Voters List without the cooperation of the other institutions responsible for submitting data for the Voters List. In other words, what we have to ascertain is that the present situation is a consequence of the absence of a functional system with precise procedures and allocated responsibility, which leaves room for abuse. In order to have credible Voters List, all the relevant institutions must support SEC’s efforts and together with this institution to design functional, sustainable and efficient system of updating the Voters List. This will enable precise determination of the responsibility and the potential inaccuracies in the Voters List. The citizens must be also involved in this process, because at the end of the day, their trust in the Voters List and the election process is most important.

In the long-term, a unified and clear procedure for maintaining the databases of the institutions out of which the Voters List is derived should be established, in order to secure their systematization and unification. Another alternative is the MoI to check the residence of the citizens in all cases in which it issues a new ID card or passport, i.e. including the cases in which the old documents are replaced with new ones, while there is no change in the data for the address.

At the end, once again we appeal to the citizens to report any inaccuracies in the Voters List, any pressures and any bribery of voters at the free-of-charge telephone line 080 080 080 and by that to become active participants in the improving of the election process.

Only through mutual effort of the institutions and the citizens we can have a Voters List and an election process that will be trusted by all.

RECOMMENDATIONS FOR MAINTAINING AND UPDATING THE VOTERS LIST

This project Pathway to Free and Fair Elections is supported by the Embassy of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, the Embassy of the Kingdom of the Netherlands, the National Democratic Institute and the National Endowment for Democracy.

Free-of-charge telephone lines

Citizens Association MOST – 080 080 080

First Children’s Embassy in the World “Megjashi” – 0800 1 2222

Ombudsman of the Republic of Macedonia – 0800 5 4321

Граѓанската асоцијација МОСТ, во рамките на проектот „Патоказ кон слободни и фер избори“ ќе одржи

КОНФЕРЕНЦИЈА ЗА МЕДИУМИ

на 12.03.2016 (сабота),со почетокво 12:00 часот

во просториите на ГА МОСТ

на која ќе ги презентира своите препораки за водење и ажурирање на Избирачкиот список.

Проектот е поддржан од Амбасадата на Обединетото Кралство на Велика Британија и Северна Ирска, Амбасадата на Кралството Холандија, Националниот Демократски Институт и Националниот Фонд за Демократија.

MOST CALLS ON THE SEC TO ISSUE A CLEAR INSTRUCTION ON REPORTING SUSPICIOUS DATA IN THE VOTERS LIST

SEC to clarify the rulebook about the methodology for overall approach, conducting changes and deletion of data in the Voters list, as well as about the conduct of the field review due to updating the very same one

Yesterday, the State Election Commission (SEC) has published the new web page that offers examination of more detailed data in the Voters list. In this way the citizens for the first time, besides the inspection by entering the registration number, are provided with opportunity to inspect the rest of data in the VL by entering addresses as well as names and surnames.

After this opportunity for examination of the data was published, there were noted certain indications about (in)accuracy of the data, and large number of vaguenesses on the way the citizens can report these irregularities.

Namely, if during the inspection of the Voters list on line it is found that certain citizen is not in the Voters list or there have to make entry, addition or deletion of the data within the Voters list, in accordance with Article 48 from the Election code, paragraph 2, every citizen has the right to submit a request to the regional office of the State Election Commission to enter, add or delete data and to enclose adequate documentation.

Even though the information that every citizen has the right to submit a request to change the data in the VL is published, we call on the SEC to clarify at the same time the  Rulebook about the methodology for overall approach, conducting changes and deletion of data in the Voters list, as well as about the conduct of the field review due to updating the very same one with aim the citizens to understand the procedure and to apply it in effective, rapid and simple manner. Namely, this Rulebook does not have instructions about the manner, as well as about the required documentation that the citizens have to submit regarding the different situations that derive on the voters list and are not anticipated and included in the same one.

MOST calls on the SEC to act rapidly, responsible and transparent, having on mind the large number of vaguenesses detected by the citizens.

Citizens Association MOST for more than 14 years has been underlining the importance of clearing the Voters list. MOST appeals to all citizens with right to vote, to inspect the data in the VL and should they note any kind of irregularities, to report them in the regional offices of the SEC or on the free of charge phone of MOST 080 080 080 where they will be proved with appropriate advice.

This project “Pathway to Free and Fair Elections” is supported by the Embassy of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, the Embassy of the Kingdom of the Netherlands, the National Democratic Institute and the National Endowment for Democracy.

Free-of-charge telephone lines

Citizens Association MOST – 080 080 080

Ombudsman of the Republic of Macedonia – 0800 5 4321